प्रभाग ९ साठी नागरिक जाहीरनामा प्रकाशित ‘मत देण्याआधी मत मांडू या’ मोहिमेला उत्स्फूर्त प्रतिसाद

बालेवाडी :

काल संध्याकाळी बालेवाडी येथील कॉमन मॅन स्टॅच्यू परिसरात प्रभाग क्रमांक ९ साठीचा नागरिक जाहीरनामा अत्यंत आपुलकीच्या आणि पूर्णपणे नागरिकांच्या नेतृत्वाखालील कार्यक्रमात प्रकाशित करण्यात आला. बाणेर, बालेवाडी, पाषाण, सुस आणि महाळुंगे परिसरातील नागरिक मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. हा कार्यक्रम खऱ्या अर्थाने लोकांचा, लोकांसाठी आणि लोकांनी घडवलेला ठरला.

हा जाहीरनामा “मत देण्याआधी मत मांडू या” या मोहिमेअंतर्गत बाणेर बालेवाडी नागरिक मंच (BBNM) आणि बाणेर बालेवाडी पाषाण रेसिडेंट्स असोसिएशन (BBPRA) यांच्या नेतृत्वाखाली तयार करण्यात आला आहे. नागरिकांना काय हवे आहे याचा अंदाज बांधण्याऐवजी स्वयंसेवकांनी प्रत्यक्ष परिसरात जाऊन नागरिकांशी संवाद साधला. यासाठी गुगल फॉर्म, बॅनर्स, सोसायट्या, दुकानदार, ज्येष्ठ नागरिक, महिला, तरुण, तज्ज्ञ, पत्रकार तसेच प्रथमच मतदान करणाऱ्यांपर्यंत पोहोचून एकच प्रश्न विचारण्यात आला — “तुम्हाला तुमचा परिसर कसा हवा आहे?”

या प्रक्रियेला नागरिकांकडून उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला. गुगल फॉर्म, स्थानिक गटचर्चा आणि तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनातून ६,४०० हून अधिक नागरिकांनी आपली मते नोंदवली. हा आकडा केवळ संख्या नसून नागरिकांची जागरूकता, काळजी आणि ऐकून घेतले जावे अशी तीव्र इच्छा दर्शवणारा आहे. ‘शहरी भागात लोकांना वेळ नसतो’ या समजुतीला छेद देत, भविष्यासाठी नागरिक वेळ काढतात, याचा हा ठोस पुरावा ठरला.

या प्रकाशन कार्यक्रमाची खास बाब म्हणजे कोणताही प्रमुख पाहुणा नव्हता. उपस्थित प्रत्येक नागरिकालाच प्रमुख पाहुण्याचा मान देण्यात आला, कारण हा जाहीरनामा नागरिकांचा आहे. कार्यक्रमातील एक महत्त्वाचा क्षण म्हणजे परिसरातील महिलांनी पुढाकार घेऊन जाहीरनामा प्रकाशित केला—या उपक्रमाच्या समावेशकतेचे ते प्रतीक ठरले.

पुणे महानगरपालिका निवडणुका २०२६ च्या पार्श्वभूमीवर बाणेर, बालेवाडी, पाषाण, सुतारवाडी–सोमेश्वरवाडी, सुस आणि महाळुंगे परिसरातील नागरिकांच्या मनात पुढील पाच वर्षांत आपला परिसर कसा असावा? हा प्रश्न आहे. प्रभाग ९ साठीचा हा नागरिक जाहीरनामा त्या प्रश्नाचे साधे, प्रामाणिक आणि वास्तवावर आधारित उत्तर देतो. तो नागरिकांच्या दैनंदिन अनुभवांतून आकाराला आला आहे.

नागरी प्रश्न केवळ अहवालांतील मुद्दे नसून ते रोजच्या जगण्यात जाणवतात—सकाळची वाहतूक कोंडी, नळाला पाणी न येणे, एकाच रस्त्याचे वारंवार खोदकाम, धूळ, आवाज आणि वाढते प्रदूषण. हेच अनुभव नागरिक जाहीरनाम्याची गरज स्पष्ट करतात.

या जाहीरनाम्यात वाहतूक कोंडी, खराब रस्ते, वारंवार खोदकाम, टँकरवर अवलंबून पाणीपुरवठा, झाडे व नदीचा ऱ्हास, वाढते प्रदूषण, फूटपाथचा अभाव आणि विभागांतील समन्वयाचा अभाव अशा समस्या मांडण्यात आल्या आहेत. त्याचबरोबर स्वच्छ व विश्वासार्ह पायाभूत सुविधा, पारदर्शक प्रशासन, हरित क्षेत्रांचे संरक्षण, सार्वजनिक उद्याने, सुरक्षित रस्ते आणि लोकप्रतिनिधींशी नियमित संवाद या अपेक्षाही ठळकपणे नमूद करण्यात आल्या आहेत.

हा जाहीरनामा कोणावर टीका करण्यासाठी नसून वास्तव दाखवणारा आरसा आहे. प्रशासन कुठे कमी पडते आणि सुधारणा कुठे आवश्यक आहेत हे तो स्पष्ट करतो. नगरसेवक आणि राजकीय पक्षांसाठी हा दस्तऐवज नागरिकांच्या किमान अपेक्षांचा मार्गदर्शक ठरेल. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, लोकशाही केवळ मतदानापुरती मर्यादित नसून संवाद, सहभाग आणि सामूहिक जबाबदारीतून ती अधिक मजबूत होते, हे या उपक्रमातून अधोरेखित झाले आहे.