*‘भक्तीचा उत्सव, पर्यावरणाची जपणूक!’ — पेरिविंकल बावधनमध्ये विद्यार्थ्यांनी साकारल्या Eco-Friendly गणेशमूर्ती!!*

बावधन :

चैतन्य विद्या प्रतिष्ठानच्या पेरिविंकल इंग्लिश मीडियम स्कूल अँड ज्युनिअर कॉलेज, बावधन येथे विद्यार्थ्यांसाठी विशेष Eco-Friendly Ganpati Idol Making उपक्रम उत्साहात आयोजित करण्यात आला. गणेशोत्सव हा श्रद्धा, भक्ती आणि सांस्कृतिक परंपरेचा उत्सव असला, तरी बदलत्या काळानुसार या उत्सवाला पर्यावरणसंवर्धनाची जोड देणे ही काळाची गरज आहे. याच पर्यावरणपूरक आणि सामाजिकदृष्ट्या जबाबदार विचारातून हा उपक्रम राबविण्यात आला होता.

हा संपूर्ण उपक्रम चैतन्य विद्या प्रतिष्ठानचे संस्थापक अध्यक्ष मा. श्री. राजेंद्र बांदल सर यांच्या अध्यक्षतेखाली, संस्थेच्या संचालिका मा. सौ. रेखा बांदल , शिवानी बांदल यांच्या मार्गदर्शनाखाली तसेच प्राचार्या प्रमुख सौ. निर्मल पंडित यांच्या नेतृत्वाखाली घेण्यात आला होता.

गणेशोत्सवातील पारंपरिक श्रद्धा आणि पर्यावरणीय जबाबदारी यांचा सुंदर समन्वय साधत विद्यार्थ्यांना शाडू मातीपासून पर्यावरणपूरक गणेशमूर्ती तयार करण्याचा प्रत्यक्ष अनुभव देण्यात आला. या उपक्रमातून विद्यार्थ्यांच्या कलागुणांना वाव मिळण्याबरोबरच पर्यावरणसंवर्धनाची जाणीवही प्रभावीपणे रुजविण्यात आली.

विद्यार्थ्यांनी अत्यंत उत्साहाने या उपक्रमात सहभाग घेत आपल्या कल्पनाशक्तीला आणि सर्जनशीलतेला मुक्त वाव दिला. शाडू मातीला विविध आकार देत विद्यार्थ्यांनी गणेशमूर्ती घडवल्या. मूर्तीचा चेहरा, सोंड, कान, मुकुट तसेच विविध बारकावे साकारताना विद्यार्थ्यांमध्ये उत्सुकता, आनंद आणि सर्जनशीलतेचा सुंदर मिलाफ पाहायला मिळाला.

मूर्ती निर्मितीच्या प्रक्रियेसोबतच विद्यार्थ्यांना पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाचे महत्त्व समजावून सांगण्यात आले. नैसर्गिक साहित्याचा वापर, पर्यावरणास अनुकूल रंगांचा वापर तसेच गणेशमूर्तीच्या विसर्जनामुळे होणारे जलप्रदूषण टाळण्यासाठी पर्यावरणपूरक पर्याय स्वीकारण्याची गरज याबाबत विद्यार्थ्यांमध्ये जनजागृती करण्यात आली.

स्वतःच्या हातांनी गणेशमूर्ती तयार करण्याचा अनुभव विद्यार्थ्यांसाठी अत्यंत आनंददायी आणि अविस्मरणीय ठरला. विविध गटांमध्ये विद्यार्थ्यांनी एकमेकांना सहकार्य करत मूर्ती घडवल्या. या प्रक्रियेत संयम, एकाग्रता, सर्जनशीलता, सहकार्य, कल्पकता आणि कलात्मक अभिव्यक्ती या गुणांचा विकास झाला.

विद्यार्थ्यांनी साकारलेल्या गणेशमूर्तींमधून त्यांच्या कलात्मक कौशल्याचे आणि कल्पनाशक्तीचे दर्शन घडले. शाडू मातीशी प्रत्यक्ष संवाद साधत मूर्ती निर्मितीचा अनुभव घेताना विद्यार्थ्यांनी पर्यावरणपूरक उत्सवाची संकल्पना कृतीतून अनुभवली.

गणेशोत्सव आनंदाने साजरा करताना पर्यावरणाच्या संरक्षणाची जबाबदारीही प्रत्येकाची आहे, हा विचार विद्यार्थ्यांच्या मनात रुजविण्यात आला. ‘उत्सव आपला, जबाबदारीही आपली’ या संकल्पनेतून पर्यावरणपूरक उत्सव साजरा करण्याचे महत्त्व अधोरेखित करण्यात आले.

“भक्तीमध्ये पर्यावरणाची जाणीव आणि उत्सवामध्ये निसर्गाची काळजी” हा संदेश या उपक्रमातून प्रभावीपणे देण्यात आला. श्रद्धा आणि पर्यावरणसंवर्धन यांचा समतोल साधत सण-उत्सव साजरे करण्याची सकारात्मक दिशा विद्यार्थ्यांना या उपक्रमातून मिळाली.

✨ कृतीतून शिक्षण, संस्कारातून जबाबदार नागरिकत्व

विद्यार्थ्यांचे शिक्षण केवळ पाठ्यपुस्तकांपुरते मर्यादित न राहता त्यांना प्रत्यक्ष अनुभवातून जीवनमूल्ये आणि सामाजिक जबाबदारीची जाणीव व्हावी, यासाठी शाळेत विविध अनुभवाधारित उपक्रम राबविले जातात. Eco-Friendly Ganpati Idol Making हा उपक्रम त्याच अनुभवाधारित शिक्षणाचा प्रभावी भाग ठरला.

या उपक्रमातून विद्यार्थ्यांनी केवळ गणेशमूर्ती तयार केल्या नाहीत, तर पर्यावरणाची जपणूक, नैसर्गिक साधनसंपत्तीचे महत्त्व, जलप्रदूषण टाळण्याची गरज आणि जबाबदार उत्सवसंस्कृती यांचे महत्त्वही आत्मसात केले.

शाळेतील शिक्षकवृंद व शिक्षकेतर कर्मचाऱ्यांनी विद्यार्थ्यांना आवश्यक मार्गदर्शन करत हा उपक्रम यशस्वी करण्यासाठी विशेष परिश्रम घेतले. विद्यार्थ्यांचा उत्स्फूर्त सहभाग आणि शिक्षकांचे मार्गदर्शन यामुळे संपूर्ण शाळा परिसरात उत्साह, सर्जनशीलता आणि पर्यावरणजागरूकतेचे वातावरण निर्माण झाले.

पेरिविंकल बावधनच्या या अभिनव उपक्रमातून “भक्ती जपूया, परंपरा जपूया आणि त्याचवेळी पर्यावरणाचेही रक्षण करूया” हा प्रभावी संदेश समाजापर्यंत पोहोचविण्यात आला.

विद्यार्थ्यांनी साकारलेल्या प्रत्येक पर्यावरणपूरक गणेशमूर्तीमधून पर्यावरणसंवर्धनाची जाणीव आणि हरित भविष्यासाठीची बांधिलकी स्पष्टपणे अधोरेखित झाली. शाडू मातीच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांच्या मनात रुजविण्यात आलेला हा पर्यावरणपूरक विचार त्यांच्या दैनंदिन जीवनातही जबाबदार वर्तनाची प्रेरणा देणारा ठरला.

“आज विद्यार्थ्यांनी आत्मसात केलेली पर्यावरणजागरूकता उद्याच्या जबाबदार समाजाची पायाभरणी करेल,” या सकारात्मक संदेशासह हा उपक्रम यशस्वीरीत्या संपन्न झाला.

या संपूर्ण कार्यक्रमाचे आयोजन व संयोजन हे शाळेच्या मुख्याध्यापिका सौ निर्मल पंडित यांच्या नेतृत्वाखाली पर्यवेक्षिका सायली गायकवाड व शिरीन काझी यांच्या सहकार्याने तसेच सर्व शिक्षकवृंद आणि विद्यार्थी यांच्या मदतीने करण्यात आले होते.